Bài tập tổng hợp một quý của doanh nghiệp thương mại: từ nghiệp vụ tới số thuế

Bài tập này gom gần như mọi nghiệp vụ thuế một doanh nghiệp thương mại nhỏ gặp trong một quý vào một đề duy nhất. Kết quả cần tìm: thuế giá trị gia tăng phải nộp hay được chuyển kỳ sau, thuế thu nhập cá nhân đã khấu trừ phải khai, thuế khai thay cho chủ nhà cho thuê, số tạm nộp thuế thu nhập doanh nghiệp, và lịch hạn nộp của quý.

Nên tự làm hết năm câu trên giấy rồi mới xem lời giải. Mọi số liệu là giả định, đơn vị triệu đồng; tỷ lệ thuế khai thay cho thuê tài sản dùng mức lâu nay để luyện tập, khi làm thật phải tra mức hiện hành.

Đề bài

Công ty thương mại bán máy in và vật tư văn phòng, nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ, khai theo quý. Quý 3/2026. Đầu quý, thuế giá trị gia tăng được khấu trừ chuyển từ quý 2 sang: 6. Công ty dự kiến tổng doanh thu năm 2026 khoảng 5,5 tỷ đồng.

1. Mua 300 máy in, giá 3,5/cái, tổng 1.050, thuế 10% là 105. Trả 50% bằng chuyển khoản khi nhận hàng, 50% còn lại chuyển khoản ngày 20/8.
2. Mua giấy in 90, thuế 9, chuyển khoản.
3. Bán 280 máy in, giá 4,6/cái chưa thuế, tổng 1.288, thuế 10%.
4. Bán giấy in 100 chưa thuế, thuế 10%; giá vốn 80.
5. Dịch vụ bảo trì máy in cho khách 40 chưa thuế, thuế 10%.
6. Tặng kèm 20 hộp mực (giá vốn 0,4/hộp, giá bán thường 0,6/hộp) cho khách mua máy in, trong chương trình khuyến mại đã làm thủ tục.
7. Thuê cửa hàng của một cá nhân, tiền thuê quý 60, giá đã gồm thuế; hợp đồng ghi công ty khai, nộp thuế thay chủ nhà.
8. Chi tiếp khách tại nhà hàng 12, thuế 1,2, chuyển khoản.
9. Mua xe tải nhỏ giao hàng ngày 1/9 giá 480, thuế 48, chuyển khoản; khấu hao đường thẳng 8 năm.
10. Lương quý của 4 nhân viên hợp đồng lao động: 120; bảo hiểm phần công ty đóng: 25; thuế thu nhập cá nhân đã khấu trừ trong quý: 4,5. Một cộng tác viên lắp đặt nhận 3 lần, mỗi lần 5, không có cam kết.
11. Điện, internet quý 9, thuế 0,9, chuyển khoản. Vật tư sửa chữa 6, thuế 0,6, trả tiền mặt. Tiền chậm nộp do nộp trễ tiền thuế quý trước: 0,4.

Câu 1: thuế giá trị gia tăng đầu ra

Hộp mực tặng kèm vẫn phải lập hoá đơn, ghi rõ là hàng khuyến mại, nhưng không có thuế đầu ra vì chương trình đã làm đúng thủ tục. Nếu chương trình không đúng quy định, 20 hộp phải tính thuế theo giá bán thường: 12 × 10% = 1,2.

Câu 2: thuế đầu vào được khấu trừ và kết quả quý

Đầu vào được khấu trừ phát sinh: 105 + 9 + 1,2 + 48 + 0,9 = 164,1. Cộng kỳ trước chuyển sang 6: 170,1.

Kết quả: 142,8 − 170,1 = −27,3. Công ty không phải nộp thuế giá trị gia tăng quý 3; 27,3 được khấu trừ chuyển sang quý 4. Số âm này chủ yếu do mua xe tải. Nếu thuộc trường hợp được hoàn thuế theo quy định với tài sản đầu tư, công ty có thể xem xét đề nghị hoàn; với số nhỏ như vậy, chuyển kỳ sau là đơn giản nhất.

Biến thể để tự luyện: nếu nửa sau của hoá đơn máy in (577,5 gồm thuế) lại trả bằng tiền mặt ngày 20/8, phần thuế tương ứng 52,5 không đạt điều kiện khấu trừ. Đầu vào được khấu trừ còn 164,1 − 52,5 + 6 = 117,6; kết quả 142,8 − 117,6 = 25,2 phải nộp. Một quyết định trả tiền sai cách đổi kết quả cả quý từ “chuyển kỳ sau” thành “phải nộp”, chưa kể phần giá trị hàng tương ứng có thể bị xem xét lại khi tính chi phí.

Câu 3: thuế thu nhập cá nhân khấu trừ và thuế khai thay

Thuế thu nhập cá nhân khấu trừ của quý (công ty khai thuế giá trị gia tăng theo quý nên khai khấu trừ thuế thu nhập cá nhân theo quý):

• Nhân viên hợp đồng lao động: 4,5, đã tính theo biểu luỹ tiến sau giảm trừ.
• Cộng tác viên: mỗi lần 5, từ 2 triệu đồng trở lên nên khấu trừ 10%: 0,5 × 3 = 1,5.
• Tổng khai trên tờ khai khấu trừ quý: 6,0; tổng thu nhập chịu thuế đã trả: 120 + 15 = 135.

Thuế khai thay cho chủ nhà cho thuê: giá thuê đã gồm thuế nên doanh thu tính thuế là 60. Với tỷ lệ lâu nay 5% thuế giá trị gia tăng và 5% thuế thu nhập cá nhân: 3 + 3 = 6. Công ty chuyển cho chủ nhà 54, nộp 6 vào ngân sách trên hồ sơ khai thay cho cá nhân cho thuê tài sản — hồ sơ này tách riêng với tờ khai khấu trừ tiền lương, tiền công.

Chỗ hay sai: gộp 6 triệu đồng khai thay vào tờ khai khấu trừ tiền lương, hoặc quên hẳn vì nghĩ “thuế của chủ nhà, chủ nhà lo”. Hợp đồng đã ghi công ty khai thay thì nghĩa vụ khai, nộp đúng hạn là của công ty.

Câu 4: ước số tạm nộp thuế thu nhập doanh nghiệp quý 3

Điều chỉnh tăng: tiền chậm nộp 0,4 là khoản không được trừ. Khoản vật tư 6,6 trả tiền mặt: kiểm tra điều kiện chứng từ thanh toán đối với chi phí được trừ theo văn bản thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành; lời giải giả định thận trọng là loại khoản này. Thu nhập tính thuế ước: 107,0 + 0,4 + 6,6 = 114,0.

Doanh thu năm dự kiến 5,5 tỷ đồng nên ước thuế suất 17% theo Luật 67/2025/QH15: 114,0 × 17% ≈ 19,38. Đây là số tạm nộp quý 3 nếu các quý trước đã tạm nộp đúng theo số lũy kế.

Câu 5: lịch hạn nộp và bảng kiểm cuối quý

Bảng kiểm trước khi nộp:

• Danh sách hoá đơn đầu ra tải từ cổng hoá đơn điện tử khớp 1.428 doanh thu, có dòng hàng khuyến mại.
• Hoá đơn mua máy in trả hai lần đều có chứng từ ngân hàng lưu kèm.
• Hồ sơ chương trình khuyến mại lưu cùng hoá đơn tặng kèm.
• Số 27,3 chuyển kỳ sau khớp số dư tài khoản thuế được khấu trừ trên sổ.
• Chứng từ khấu trừ thuế cho cộng tác viên sẵn sàng khi được đề nghị.

Tự kiểm tra: kỳ khai và các loại tờ khai công ty phải nộp xem trong thông tin đăng ký trên tài khoản thuế điện tử; sau khi nộp, tải thông báo chấp nhận và đối chiếu nghĩa vụ trên cùng tài khoản. Phần bút toán cho các nghiệp vụ này có trong bài theo một hoá đơn đi hết đường của nó.